Elektrikçi Ayakkabısı

Elektrikçi ayakkabısı anlaşılabileceği gibi elektrik ustaları için imal edilmiştir. Elektrik tesisatçısı unvanına da layık olan işçiler; elektrikli aydınlatma, şebeke döşeme ve elektrik montajı gibi işler gerçekleştirir. Kurs gibi etkinliklere katılarak ya da doğrudan bir ustanın yanında yetişen elektrikçiler, arıza ve iyileştirme gerçekleştirmek adına elektrik akımları ile sürekli haşır neşir olurlar. Kendilerini uygun iş güvenliği ekipmanları ile koruyan emekçiler, çalıştıkları her gün türlü tehlikelere maruz kalırlar. Zira çalışmalarının ana direğini oluşturan bu akım, insan bedeninde ölümcül olabilecek durumlar geliştirebilir. Kas spazmları, taşikardi, yanık, güç ve can kaybı gibi neticeler doğurabilen elektrik çarpması, zeminden ya da ucu açık kabloya dokunmaktan oluşabilir.

Su mükemmel bir iletkendir. Elektrik ayakkabısı giyen bir işçi, elektrik akımı içeren su birikintisine battığında çarpılmaz. Fakat koruma su ile sınırlı değildir. Zira iletkenlik yalnızca suya has değildir. Örnek olarak beton da bir iletkendir. Her yerin betonarme olduğu dünyada betonun iletken bir madde olması, işçiler için en büyük riski oluşturur. Beton, su, bakır, çelik ve demir gibi maddelerin yükleri taşıyan yapısı nedeniyle bu tür koruyucu ayakkabıların giyilmesi önemlidir. Elektron, pozitron ve proton parçacıklarının devinim göstermesiyle oluşan akım, yayılarak ilerleyen bir olgudur. Örnek olarak açık bir kablo zemine değdiğinde kablodaki akım yere aktarılır. Yerdeki parçacıkların birbirini itmesi ile akım tüm zemini sarar. Çıplak ayakla ya da iletken bir maddeyle oluşturulmuş bir ayakkabıyla zemine basan kişiye, akım ulaşır. Kan ve damarlar yolu ile elektrik ayaktan başa iletilir. Elektrikçi iş ayakkabısı bunu engeller. İki iletken arasında yalıtkan bir bariyer oluşturur. Bunu sağlamak için çeşitli malzemelere sahiptir. Nasıl ki iletken maddeler varsa yalıtkan malzemeler de vardır. Cam, plastik, kauçuk, porselen, seramik, hava ve fiberglass bunlardan bazılarıdır. Elbette ayakkabı yapımında kullanılmaya en uygun yalıtkan malzemeler plastik ve kauçuktur. Doğal olarak bu tür yalıtkan maddelerden elde edilen ayakkabılar üretilir. Fakat bir iş ayakkabısının yalnızca bu malzemelerden yapılması yeterli değildir. EN ISO 20345 :2011 ve EN ISO 20346 :2011 standartlarınca üretilen kauçuk ya da plastik bazlı ayakkabıların içinde kimi zaman çelik kullanılabilir. Daha evvelden de bahsettiğimiz bu materyaller iletkendir. Dolayısıyla yalıtkanlığı etkisiz hale getirerek işçinin zarar görmesine sebep olabilir. İş ayakkabısı elektrikçi için yapılıyorsa bu göz önünde bulundurulur. Yani içeriğine asla iletken madde eklenmez. Elbette bu işçinin ezilme ya da parçalanma ile sonuçlanacak diğer tehlikelerden mahrum kalması anlamını taşımaz. Bunun için üreticiler, gelişen yeni tekniklerden yararlanır. Tıpkı metal gibi dirençli ve sert demir gibi olması için plastik benzeri yalıtkan malzemeleri bir takım işlemlerden geçirerek ortaya yeni bir koruyucu kalkan çıkarır. Kompozit adı verilen bu karışım; tek başına bükülebilen ya da parçalanabilen yapıdadır. Fakat pres ve kaynaştırma gibi süreçlerden geçerek demir ile aynı etkiyi gösterir duruma getirilir. Bu şekilde işçi, çarpılma riski başta olmak üzere ezilme ve sıyrılma gibi risklerden de kendisini koruyabilir.

Elektrikçi ayakkabısı özellikleri yük dağılımını durdurmalıdır. Elektron denizindeki her bir elektronun hareketini sonlandırmalı kısıtlamalıdır. Akıma sahip bir zemine basılma halinde işçinin yaşamsal fonksiyonlarını korumalıdır. İşçinin sarsılma, titreme gibi beden hareketleri ile belirti gösteren çarpılmalardan korunmasını sağlamalıdır. İzolasyon halısı ve eldiveni gibi iş güvenliği malzemeleri ile birlikte kullanılan ayakkabılar, yüksek voltajlı gerilim hatlarına karşı koruyucu olmalıdır. Bu koruma şartları o denli önemlidir ki ulusal çapta belirlenen şartnamelerce tetkik edilirler. Numara öbekleri ve çeşitli kısaltmalarla ifade edilen şartname bu ayakkabılar için ISO EN 50321 dir. Elektrik direncinin belirlendiği EN 61340-4-3 standardına da uygunluk göstermesi beklenir. EN 50321 çerçevesinde gerçekleştirilen testte ayakkabılar 1000 vac için test edilir. Bunun üzeri vac.’ta çalışma gösteren yerlerde kullanım yeterli gelmeyecektir.

Demir elektrikçi ayakkabısı diye bir şey söz konusu dahi olamaz. Kişi tüm hayati organlarını etkileyecek olan bir aksilik yaşamamak adına, iş ayakkabısı satın alırken elektrikçi kullanımına uygunluğu defalarca kez sorgulamalıdır. Aldığı ayakkabının metal free ibareli olması önemlidir. Kompozit iş ayakkabısı modelleri bu noktada yönebileceği ürünlerdir. Asla ama asla çelik burunlu ya da çelik ara tabanlı / orta tabanlı modellere yönelmemelidir. Demir öylesine iletkendir ki, yapılan elektrik deneylerinde ayakkabı içine metal bilye doldurularak direnç ölçülür. Haliyle malzemenin tasarıma eklenmesinden kesinlikle bahsedilemez. Tüm sinir ve adaleleri etkileyen aksilik; solunum durması, kalp atışta ritim bozukluğu ve felç gibi risklerden korunmak adına metalden kaçınma mühimdir. Kalbe ve beyne kadar oluşan akımların ciddi neticeler doğuracağı unutulmamalıdır.

Elektrikçi iş güvenliği ayakkabısı istemsiz adele tepkileri, asfiksi solunum sonlanması, ısı ve elektrikten kaynaklı ciddi yanıklar ve ventriküler fibrilasyon gibi telaffuzu dahi zor sonuçlardan emekçileri sakınır. Rockwell ve Tron’un kompozit modelleri bu görevdedir. Üstelik bu gibi iş güvenliği ayakkabılarında vücuttaki statik enerjiyi soğuran yan özellikler de bulunur. Yani yalnızca dıştan gelen yüksek voltajlardan sizi sakınmakla kalmaz. Aynı anda çeşitli nesnelere dokunarak ya da farklı yollardan bedende biriken statik elektriği de soğurmaya yardımcı olur. Fakat unutulmamalıdır ki, bu tür bir ayakkabı giymek sizi her tür elektrik riskinden korumasız. Misal açık bir kabloya çıplak el ile dokunursanız ayakkabının herhangi bir işlev göstermeyeceğini bilmelisiniz. Bu sebeple iş ayakkabınızı yalıtım sağlayan diğer iş güvenliği ekipmanları ile kombine etmeyi unutmayınız.

Elektrik ayakkabı tıpkı diğer iş ayakkabı modelleri gibi iş ortamlarında giyilmesi üzerine tasarlanmıştır. Ürünün, elektrik çalışmaları sırasında giyilmesi hedeflenir. Ayakkabı, elektrik çalışmaları ve elektrikçi işçi sağlığı açısından değerlendirilerek tasarlanmıştır. Buna göre satışa sunulan tüm elektrikçi ayakkabı modelleri, kompozit burun korumasına sahip olarak üretilmiştir. Kimi modellerde burun korumasız olarak satışa sunulabilir. Bu ürünlerin de içeriğinde tıpkı kompozit burunlu olanlar gibi metal bulunmamaktadır. Metal elektrik akımını ilettiği için ürün tasarımlarında metale kesinlikle yer verilmez.

Elektrik çalışmaları risk düzeyi yüksek iş kazalarına gebedir. Elektrik akımı, yüksek seviyede olduğunda maruz bıraktığı kişiyi saniyeler içinde öldürebilir. Bu noktada elektrik çalışması gerçekleştiren bir kişinin güvenlik önlemi olarak elektrik ayakkabıları kullanması bir zorunluluktur. Elektrik iletimini etkisiz kılmak adına metalsiz olarak üretilen bu ayakkabılarda "no metal” ibaresini görmekteyiz. İletkenliği nedeni ile tasarımlarda metale yer vermeyen ayakkabı ve çizme tasarımcıları illa bir güvenlik kalkanı gerekli ise kompozit plaka ile koruma sağlamaktadır.

Bu ürün grubuna üretim yapan pek çok marka bulunmaktadır. Rockwell, çelik burun koruması yerine ürettiği ürünlerde daima kompozit burun koruma kullanır. Taban koruması olarak Protector Z Kevlar ara taban kullanan Rockwell’in tüm ürünlerinde metal kullanılmamıştır. Bot ve ayakkabı üretimi yapan Rockwell’e bir model de yine Trumar alt markalı Tron markasıdır. Tron hem çelik hem de kompozit üretimi yapar. Kompozit modelleri elektrik ayakkabı olarak satışa sunulmaktadır. Tron’un elektrik çalışmalarına uygun olarak ürettiği modellerine örnek olarak Odin, A22 Sport ve A20 Sport kompozit versiyonları örnek verilebilir. Gezer ve Etche markaları da elektrik çizmesi olarak satışa sunduğu PVC sarı model ve Şok emici topuk bulunduran siyah model ile bu kategoride ürünlere sahiptir.

Fiyatları, ürünün markası, sunduğu özellikler ve sağladığı güvenliğe göre değişkenlik gösterir. Bu kategoride yer alan en ucuz modeller Yeşil Kundura ‘nın kampanyaya yeni soktuğumuz modelleridir.

Rahat, uygun fiyatlı, güvenli modeller iş güvenlik hususlarına uygun olarak geliştirilmiş ve güvenilirlikleri çeşitli testler ile sağlanmıştır. Deri, Süet, PVC ve kauçuk gibi materyallerde üretilebilen bu modellerin her biri uzun yıllar kullanabileceğiniz kalitede üretilmektedir.